Bố trí phòng máy bơm chữa cháy là hạng mục quan trọng trong quá trình thiết kế và thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy tại nhà cao tầng, nhà xưởng, trung tâm thương mại và các công trình công nghiệp. Một phòng bơm được thiết kế đúng kỹ thuật không chỉ giúp hệ thống cấp nước chữa cháy hoạt động ổn định mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra, vận hành, bảo trì và xử lý sự cố.
Nội dung chi tiết
Bố trí phòng máy bơm chữa cháy cần tuân thủ những tiêu chuẩn nào?
Khi thiết kế phòng máy bơm PCCC, cần xác định rõ các văn bản kỹ thuật áp dụng theo loại hình công trình, thời điểm lập hồ sơ và phạm vi điều chỉnh của từng quy định.
Một số tài liệu quan trọng cần tham khảo gồm:
- QCVN 02:2020/BCA: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm bơm nước chữa cháy, quy định các yêu cầu liên quan đến thiết kế, lắp đặt và vận hành trạm bơm.
- QCVN 10:2025/BCA: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trang bị, bố trí phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ cho nhà và công trình, có hiệu lực từ ngày 30/12/2025 theo Thông tư 103/2025/TT-BCA.
- Các tiêu chuẩn TCVN liên quan: Được lựa chọn theo yêu cầu thiết kế, hệ thống cấp nước chữa cháy và đặc điểm của công trình.
- NFPA 20: Tiêu chuẩn của Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Quốc gia Hoa Kỳ về lắp đặt máy bơm cố định phục vụ chữa cháy. Khi lựa chọn áp dụng, cần xác định phiên bản và phạm vi yêu cầu phù hợp với dự án.
QCVN 02:2020/BCA quy định trực tiếp nhiều yêu cầu về vị trí, kết cấu và bố trí trạm bơm nước chữa cháy. Trong khi đó, QCVN 10:2025/BCA cần được xem xét khi xác định các yêu cầu về trang bị, bố trí phương tiện PCCC theo quy định hiện hành.
Các thiết bị cần có khi bố trí phòng bơm chữa cháy
Tùy phương án thiết kế, phòng bơm chữa cháy có thể bao gồm các nhóm thiết bị sau:
- Máy bơm chữa cháy chính: Cung cấp nước với lưu lượng và áp lực theo yêu cầu của hệ thống.
- Máy bơm chữa cháy dự phòng: Hỗ trợ cấp nước theo cấu hình và trình tự vận hành được thiết kế.
- Máy bơm bù áp: Duy trì áp suất đường ống trong trạng thái chờ.
- Tủ điều khiển: Quản lý hoạt động và theo dõi trạng thái của các máy bơm.
- Thiết bị đo áp suất: Hỗ trợ giám sát thông số vận hành và kiểm tra hệ thống.
- Đường ống, van và phụ kiện: Kết nối nguồn nước với máy bơm và mạng lưới phân phối nước chữa cháy.
- Thiết bị phụ trợ: Bao gồm hệ thống thông gió, thoát nước, chiếu sáng và các phương tiện bảo vệ phù hợp.
Rọ hút, bộ lọc, khớp nối và van cần được lựa chọn theo cấu hình đường ống, đặc tính nguồn nước và yêu cầu kỹ thuật. Không phải hệ thống nào cũng sử dụng toàn bộ phụ kiện giống nhau; việc bố trí cần căn cứ vào bản vẽ và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Bố trí phòng máy bơm chữa cháy đạt chuẩn
Phòng bơm cần được bố trí đúng kỹ thuật ngay từ đầu để quá trình thực hiện chữa cháy đạt hiệu quả cao.
Quy định về vị trí đặt phòng máy bơm chữa cháy
Vị trí phòng bơm cần được xác định ngay từ giai đoạn thiết kế cơ sở hoặc thiết kế kỹ thuật. Việc bố trí hợp lý giúp rút ngắn tuyến ống hút, thuận lợi cho việc cấp nước, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận để kiểm tra và xử lý sự cố.
- Đặt độc lập: Phải cách xa các công trình khác ít nhất 16m (trừ trường hợp công trình có bậc chịu lửa I, II hoặc có tường ngăn cháy đạt chuẩn).
- Đặt trong công trình: Thường bố trí ở tầng 1 hoặc tầng hầm B1.
- Tường và sàn ngăn cháy:
- Tường ngăn cháy giới hạn chịu lửa ≥ REI 150.
- Sàn ngăn cháy giới hạn chịu lửa ≥ REI 60.
- Cửa ngăn cháy giới hạn chịu lửa ≥ REI 70 (cửa kín khói, mở ra ngoài, rộng ≥ 0.8m).
Diện tích và kích thước phòng máy bơm chữa cháy
Diện tích phòng bơm không nên xác định chỉ dựa trên kích thước của máy bơm. Phương án thiết kế cần tính đến toàn bộ cụm thiết bị, hệ thống đường ống, tủ điều khiển, lối đi, không gian thao tác và khu vực cần thiết cho việc tháo lắp khi bảo trì.
Đối với những phòng có diện tích lớn hoặc thuộc trường hợp phải trang bị họng nước chữa cháy trong nhà, cần kiểm tra riêng yêu cầu tương ứng của quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng thay vì chỉ căn cứ vào diện tích phòng.
Cách bố trí thiết bị bên trong phòng máy bơm chữa cháy
Một phòng bơm PCCC điển hình có thể bao gồm máy bơm chính, máy bơm dự phòng, bơm bù áp, tủ điều khiển, hệ thống đường ống và các thiết bị giám sát. Cấu hình phải phù hợp với thiết kế được lựa chọn cho công trình.
- Máy bơm chữa cháy chính: Cần phải được bố trí sao cho đường ống hút thuận lợi, hạn chế các đoạn ống không cần thiết và bảo đảm khả năng tiếp cận các bộ phận cần kiểm tra. Bệ móng phải đủ độ cứng vững, được tính toán phù hợp với khối lượng thiết bị và yêu cầu lắp đặt.
- Máy bơm chữa cháy dự phòng: Nếu sử dụng bơm diesel, cần bố trí thêm không gian cho động cơ, hệ thống làm mát, đường khí thải, cấp gió, nhiên liệu và các thiết bị phụ trợ. Đường tiếp cận để kiểm tra động cơ, thay dầu và bảo dưỡng cũng cần được tính toán ngay từ đầu.
- Bơm bù áp: Thường có kích thước nhỏ hơn máy bơm chính nhưng vẫn cần được bố trí trên bệ chắc chắn, có van khóa, van một chiều và các phụ kiện cần thiết theo thiết kế.
- Tủ điều khiển máy bơm: Là nơi tiếp nhận tín hiệu, giám sát trạng thái và thực hiện điều khiển máy bơm theo chế độ được thiết kế. Tủ cần đặt tại vị trí thuận tiện quan sát, thao tác, kiểm tra và bảo trì.
- Bình tích áp và phụ kiện: Bình tích áp, đồng hồ đo áp suất, van một chiều, van khóa, khớp nối và các thiết bị phụ trợ cần được bố trí rõ ràng, thuận tiện cho quá trình vận hành.
Khoảng cách lắp đặt cách thiết bị bên trong phòng bơm
Việc bố trí khoảng cách giữa máy bơm chữa cháy, động cơ, tủ điều khiển và các thiết bị phụ trợ cần được tính toán hợp lý nhằm bảo đảm an toàn vận hành, thuận tiện kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa. Khi thiết kế phòng bơm PCCC, cần lưu ý các thông số sau:
- Khoảng cách từ bơm đến tường: Từ bộ phận chuyển động của máy bơm đến tường tối thiểu 0,5m (khuyến nghị ≥ 1m để thuận tiện bảo trì).
- Khoảng cách giữa các thiết bị: Lối đi giữa các thiết bị tối thiểu 1m, lối đi chính tối thiểu 1,5m.
- Khoảng cách đối với động cơ diesel: Két nước làm mát cách tường tối thiểu bằng 2 đến 3 lần chiều cao két. Bồn chứa nhiên liệu có diện tích tối thiểu 1m², đặt cao hơn mặt nền ít nhất 20cm.
- Chiều cao thông thủy phòng bơm: Chiều cao từ mặt đỉnh bệ bơm đến trần tối thiểu 2,2m
Yêu cầu về hệ thống đường ống trong phòng bơm
Hệ thống đường ống là bộ phận quan trọng giúp vận chuyển nước từ nguồn cấp đến máy bơm và phân phối vào mạng chữa cháy. Nếu bố trí không hợp lý, đường ống có thể gây tổn thất áp lực, rung động hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của máy bơm.
Khi lắp đặt đường ống phòng bơm PCCC, cần chú ý các nội dung sau:
- Đường ống hút: Thiết kế phù hợp với lưu lượng yêu cầu, điều kiện nguồn nước và hướng dẫn lắp đặt của máy bơm; hạn chế tổn thất áp lực và nguy cơ hút khí.
- Đường ống đẩy: Bố trí van, đồng hồ và các phụ kiện cần thiết để kiểm soát áp lực, lưu lượng và phục vụ công tác kiểm tra.
- Van một chiều: Lắp đặt đúng chiều dòng chảy và đúng vị trí theo thiết kế để hạn chế dòng nước chảy ngược.
- Khớp nối: Sử dụng loại phụ kiện phù hợp với áp lực làm việc và cấu hình đường ống. Khớp nối mềm chỉ được sử dụng khi phù hợp với thiết kế và không gây ảnh hưởng đến độ ổn định của cụm bơm.
- Y lọc: Chỉ bố trí tại vị trí và trong trường hợp phù hợp với thiết kế thủy lực, hướng dẫn của nhà sản xuất và yêu cầu của tiêu chuẩn áp dụng; tránh gây cản trở dòng hút của bơm.
- Giá đỡ đường ống: Bảo đảm độ chắc chắn, không truyền tải trọng đường ống trực tiếp lên đầu hút hoặc đầu đẩy của máy bơm ngoài giới hạn cho phép.
Sau khi hoàn thành lắp đặt, cần kiểm tra mối nối, độ kín, tình trạng van và thực hiện thử nghiệm đường ống theo quy trình kỹ thuật được phê duyệt trước khi đưa hệ thống vào vận hành.
Các yếu tố kỹ thuật khác
Ngoài các yếu tố trên thì khi bố trí phòng bơm mọi người cũng phải chú ý tới các yếu tố kỹ thuật sau:
- Hệ thống thông gió: Phải có thông gió tự nhiên hoặc cưỡng bức, giữ nhiệt độ phòng không vượt quá 40°C và không tích tụ khí thải động cơ.
- Thoát nước và chống ngập: Có rãnh thoát nước, bơm tiêu úng hoặc sàn dốc để tránh ngập lụt làm hỏng thiết bị điện.
- Chiếu sáng sự cố: Có đèn sự cố kèm nguồn điện dự phòng hoạt động tối thiểu 3 giờ.
- Nối đất an toàn: Toàn bộ tủ điều khiển, động cơ, bồn nhiên liệu phải được nối đất an toàn bằng dây đồng có tiết diện phù hợp.
- Trang bị PCCC cho phòng:
- Bố trí ít nhất 2 bình chữa cháy xách tay (tổng khối lượng ≥ 12kg).
- Nếu phòng rộng ≥ 54m² phải lắp họng nước chữa cháy trong nhà.
- Phòng dùng động cơ diesel kèm bồn nhiên liệu bắt buộc phải lắp hệ thống chữa cháy tự động.
Nhà cung cấp máy bơm chữa cháy chất lượng đáp ứng tiêu chuẩn mọi phòng bơm?
Hiện nay có rất nhiều đơn vị đang cung cấp máy bơm chữa cháy thế nhưng để mua bơm chất lượng đáp ứng mọi tiêu chuẩn phòng bơm thì không phải đơn vị nào cũng đáp ứng được.
Một trong những đơn vị cấp bơm uy tín đang được rất nhiều nhà thầu, chủ đầu tư, doanh nghiệp tin tường lựa chọn mua hàng phải kể tới Công ty PCCC Thành Đạt.
PCCC Thành Đạt hiện đang cung cấp rất nhiều dòng sản phẩm máy bơm chữa cháy khác nhau như máy bơm chữa cháy chạy xăng, chạy dầu diesel, chạy điện,… với các model công suất từ nhỏ tới lớn.
Mỗi sản phẩm bơm chữa cháy được cung cấp bởi Công ty đều được đảm bảo là hàng mới, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, giá bán luôn được niêm yết rõ ràng cùng bảo hành 12 tháng.
Trong suốt quá trình khách hàng tới mua bơm, đội ngũ nhân viên của Thành Đạt hỗ trợ tư vấn, lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu. Đội ngũ kỹ thuật của Công ty với chuyên môn tay nghề cao sẽ hỗ trợ khách hàng trong suốt quá trình lắp đặt, sử dụng bơm.
CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT VÀ XUẤT NHẬP KHẨU PCCC THÀNH ĐẠT
- Showroom tại Hà Nội : 34 Đường Láng – Đống Đa – Hà Nội
- Showroom tại Hồ Chí Minh : 815/7 Hương Lộ 2 – Bình Trị Đông – TP HCM
- Showroom tại Nghệ An : Số 36 đường D1 – KĐT Đại Thành – Trường Vinh – Nghệ An
- VPĐD tại Đà Nẵng: 440 Ông Ích Khiêm – Vĩnh Trung – Thanh Khê – TP Đà Nẵng
- Hotline: 0915.898.114 – 0909.152.999
- Email: thanhdat@maycongnghiep.vn
